Zapraszamy do przeanalizowania ciekawej analizy przypadku oceny procesu potwierdzania efektów uczenia się (RPL) przez Polską Komisję Akredytacyjną.

Opis przypadku:

Od 1 października 2014 roku ustawa – Prawo o szkolnictwie wyższym dopuściła możliwość potwierdzania efektów uczenia się (RPL) pozaformalnego. Zgodnie ze statutem PKA z 29 listopada 2016 roku funkcjonowanie systemu walidacji tych efektów i zaliczania na tej podstawie przedmiotów/modułów z programu studiów podlega ocenie Komisji.

Pytanie:

W jakim zakresie Polska Komisja Akredytacyjna ocenia proces potwierdzania efektów uczenia się (RPL)?

Stan prawny:

listopad 2017

Informacje wstępne:

Odpowiedź na postawione pytanie należy rozpocząć od wskazania, na których kierunkach studiów można prowadzić proces potwierdzania efektów uczenia się. Jest to kluczowe zagadnienie, ponieważ tylko na tych kierunkach system ten będzie podlegał ocenie PKA.

Potwierdzanie efektów uczenia się (art. 170e UPSW) możliwe jest:

(1) na kierunkach studiów, które posiadają pozytywną ocenę programową na danym poziomie i profilu kształcenia. Musi to więc być ocena dotycząca właśnie danego profilu (ogólnoakademicki, praktyczny) i poziomu (studia I i II stopnia/ jednolite magisterskie), co oznacza iż jednostki które posiadają „starszą” ocenę PKA (choćby wyróżniającą), która została przyznana przed wyjściem w życie profili kształcenia nie mogą potwierdzać efektów uczenia się. Podobnie wygląda sytuacja, w przypadku gdy uczelnia przekształciła profil (np. z ogólnoakademiego na praktyczny), a kierunek ten nie był jeszcze na tym profilu oceniany. Również pozytywna ocena instytucjonalna nie uprawnia do prowadzenia tego procesu w odniesieniu do kierunków nie ocenionych dotychczas przez Komisję;

(2) w odniesieniu do kierunków studiów, które przyporządkowane są do obszaru i dziedziny, w których podstawowa jednostka organizacyjna uczelni posiada uprawnienia do doktoryzowania.

Potwierdzania efektów uczenia się nie dokonuje się natomiast na kierunkach, dla których funkcjonują standardy kształcenia (określonych w art. 9b UPSW) ale można w przypadku studiów realizujących standard nauczycielski (art. 9c UPSW).

Jako ciekawostkę należy wskazać, iż godnie z definicją potwierdzania efektów uczenia się (art. 2 pkt 18o UPSW) możliwe jest uwzględnienie w tym procesie kompetencji nabytych na studiach podyplomowych.

Odpowiedź:

Odpowiedź na postawione pytanie należy więc rozpocząć od określenia czy zgodnie ze wskazanymi powyższej przepisami możliwe jest w ogóle potwierdzanie efektów uczenia się na danym kierunku. Jeśli tak to zgodnie z art. 170 f UPSW senat uczelni zobligowany jest do określenia zasad tego procesu i jest to obowiązek kategoryczny tzn. że nieuchwalenie tych zasad będzie przez Komisję ocenione jako naruszenie obowiązujących przepisów.

Merytorycznej oceny funkcjonowania na danym kierunku system potwierdzania efektów uczenia się zespół wizytujący (zgodnie ze statutem PKA) będzie dokonywał w ramach kryterium nr 2. „Program kształcenia oraz możliwość osiągania zakładanych efektów kształcenia”.

Zakres oceny Polskiej Komisji Akredytacyjnej obejmuje dwa poziomy oceny:

  1. ocenę samych zasad tj:
    a) istnienie formalnie przyjętych i upublicznionych zasad RPL – odpowiedź na pytanie o to czy reguły te istnieją (zostały uchwalone przez senat) oraz czy są publicznie dostępne dla zainteresowanych, a następnie
    b) ocenę możliwości identyfikacji efektów uczenia się nieformalnego/pozaformalnego oraz sposobu ich odnoszenia do efektów kształcenia dla danego kierunku – odpowiedź na pytanie o to czy przy wykorzystaniu formalnie przyjęte i stosowane w praktyce metody i zasady pozwalają w rzeczywisty sposób określić kompetencje kandydata, a następnie w prawidłowy sposób odnieść je do efektów kształcenia danego kierunku (najczęściej na poziomie konkretnego przedmiotu/modułu) i na tej podstawie dokonać ich zaliczenia;
  2. ocenę systemu doskonalenia tych zasad tj. ocenę skuteczności działań mających na celu weryfikację słabych stron procesu, zaplanowania i wdrożenia rozwiązań optymalizacyjnych, a następnie ponowną ocenę ich skuteczności.

Zakres oceny systemu potwierdzania efektów uczenia się jest niezależnie od profilu ocenianego przez PKA kierunku studiów.