W związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, w dniu 23 marca br. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wydał rozporządzenie, którym czasowo ograniczył funkcjonowanie niektórych podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki.

Zgodnie z tym aktem prawnym, który wchodzi w życie z dniem 26 marca br.

  1. W okresie od 26 marca do 10 kwietnia br. na obszarze Polski ograniczono funkcjonowanie uczelni, które nadzoruje MNiSW, tj. zawieszono w nich kształcenie na studiach, studiach podyplomowych, w innych formach, a także ograniczono obowiązek świadczenia pracy przez pracowników uczelni na ich terenie (z wyłączeniem przypadków, gdy jest to niezbędne do zapewnienia ciągłości funkcjonowania uczelni). Ponadto zawieszono kształcenie doktorantów realizowane w ramach zajęć.
  2. We wskazanym okresie wszystkie uczelnie i podmioty prowadzące kształcenie doktorantów (instytuty PAN, instytuty badawcze i instytuty międzynarodowe), które dysponują infrastrukturą i oprogramowaniem umożliwiającymi prowadzenie zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość, prowadzą zajęcia z ich wykorzystaniem niezależnie od tego, czy zostało to przewidziane w programie danego kształcenia. Zatem uczelnie, które nie spełniają podkreślonego warunku, do 10 kwietnia br. zupełnie nie prowadzą zajęć.
  3. W przypadku prowadzenia zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość, weryfikacja osiągniętych efektów uczenia się określonych w programie może odbywać się poza siedzibą uczelni lub poza jej filią albo poza siedzibą instytutu. Jest to czasowe odstępstwo od zasady zawartej w 12 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r. w sprawie studiów (poz. 1861 ze zm.). Należy mieć jednak na uwadze, że konieczne jest wówczas wykorzystanie technologii informatycznych zapewniających kontrolę przebiegu weryfikacji osiągniętych efektów uczenia się oraz jego rejestrację.
    Minister zastosował w tym przypadku reguły, które obowiązują, gdy – w trybie § 12 ust. 3 – w uzasadnionym przypadku rektor zezwala, by egzaminy kończące określone zajęcia odbywały się poza siedzibą uczelni lub poza jej filią.
  4. Uczelnia, która do 10 kwietnia będzie prowadzić zajęcia z wykorzystaniem metodi technik kształcenia na odległość, może je w ten sposób kontynuować po zakończeniu okresu zawieszenia kształcenia, ale nie dłużej niż do dnia 30 września 2020 r. Wówczas nadal obowiązują wspomniane zasady weryfikacji efektów uczenia się.
  5. W przypadku prowadzenia kształcenia na studiach zgodnie z opisanymi zasadami nie stosuje się ograniczeń wynikających z  13 rozporządzenia w sprawie studiów, w zakresie liczby punktów ECTS, jaka może być uzyskana w ramach kształcenia z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość, określonych w programach studiów.
    Pozostałe regulacje 12 pozostają w mocy. Zajęcia mogą być prowadzone z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość, jeżeli spełniono łącznie następujące wymagania:
    – nauczyciele akademiccy i inne osoby prowadzące zajęcia są przygotowani do ich realizacji z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość, a realizacja zajęć jest na bieżąco kontrolowana przez uczelnię;
    – dostęp do infrastruktury informatycznej i oprogramowania umożliwia synchroniczną i asynchroniczną interakcję między studentami a nauczycielami akademickimi i innymi osobami prowadzącymi zajęcia;
    – zapewniono materiały dydaktyczne opracowane w formie elektronicznej;
    – studenci odbyli szkolenia przygotowujące do udziału w tych zajęciach.
  6. Chociaż bezpośrednio nie odniesiono się do tego w rozporządzeniu MNiSW z 23 marca br., można przyjąć, że w dotychczasowym rozumieniu nie obowiązuje § 12 ust. 1 pkt 4, którym zapewniono studentom możliwość osobistych konsultacji z nauczycielami akademickimi i innymi osobami prowadzącymi zajęcia w siedzibie uczelni lub w jej filii. Nie ma jednak podstaw, aby uznać, że nie muszą być zapewnione zdalnie. Brak jest również realnej możliwości nieprzestrzegania regulacji zawartej w ust. 2 – w przypadku zajęć kształtujących umiejętności praktyczne metody i techniki kształcenia na odległość mogą być wykorzystywane tylko pomocniczo.
  7. Poza zagadnieniami związanymi z kształceniem, w rozporządzeniu określono sposób funkcjonowania organów kolegialnych. W okresie ograniczenia funkcjonowania takie organy uczelni oraz samorządu studenckiegoi samorządu doktorantów będą podejmować wyłącznie uchwały niezbędne do zapewnienia ciągłości funkcjonowania uczelni.Uchwały będą podejmowane w trybie obiegowym albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej niezależnie od tego,czy taki tryb ich podejmowania został określony w aktach wewnętrznych uczelni.

Autor: Grzegorz Laskowski, ekspert ds. prawnych oraz formalnych aspektów kształcenia, Instytut Rozwoju Szkolnictwa Wyższego